كلم پيچ (Brassica oleracea var. capitata L. ). 

كلم پيچ داراي سه دسته مشخص است:
الف : كلم پيچ سفيد (B.o.var.c.f. alba) كه مهمترين سبزي اين گروه است.
ب : كلم پيچ قرمز (B.o.var.c. f. rabra)
ج: كلم پيچ ميلان (B.o.var.c. f. sabuda) كه داراي برگهاي ناصاف و مجعد با رنگ سبز متمايل به آبي است.
هر يك از دستههاي مذبور از حيث شكل بوته داراي تيپهاي مختلفي مثل گرد، كشيده و يا قلب گاوي هستند. در بين دستههاي فوق انواع زودرس، نيمه زودرس، ميان رس ( پاييزه ) و ديررس ( زمستانه) نيزمشاهده ميشود.

شرايط آب و هوايي :
كلم پيچ طالب آب و هواي معتدل است. دماي بهينه براي رشد رويشي بين ١٥ تا٢٠ و حداقل آن براي رشد رويشي حدود ١درجه سانتيگراد است. بطوركلي دماي كمتر از ١٠ و بالاي ٢٥ درجه سانتيگراد شرايط مطلوبي را براي توليد اين گياه فراهم نمي كند. كلم پيچ در شرايط آب و هوايي خنك و رطوبت زياد به خوبي رشدكرده و درمقابل يخبندان نيز بخوبي مقاومت مي كند.
بسته به نوع و روش مقاومكردن نشاءها در خزانه زماني كه نشاءهاي جوان بعد از انتقال از خزانه در دماي منهاي ٣ تا منهاي ١٠ درجهسانتي گراد قرارگيرند، خسارت يخبندان بوجود ميآيد. مقاوم كردن تدريجي نشاءها در مدت بيش از چندهفته به هواي بيرون باعث مي شود كه گياهان جوان حتي يخبندانهاي تا ٢٠ ـ درجه را تحمل كنند. كلم پيچ درمناطق معتدل بعنوان گياه بهاره يا پاييزه و درمناطق گرمسير بعنوان گياه زمستانهكشت ميشود.
كلم پيچ نسبت به طول روز حساس نيست. و تحت شرايط دماي بالا كلم پيچ چندين سال در مرحله رويشي باقي خواهد ماند. دما بالا پس از سرما مي تواند گل دهي را به تأخير بياندازد و يا آن را متوقف كند.
انواع زودرس كلم پيچ سفيد حدود ٣ ـ ٤ هفته پس از بذر باشي يعني نشاء هايي با ٣ ـ ٥ برگ در مقابل بروز سرما مقاومند. رطوبت هواي زياد نيز درعملكرد محصول تأثير زيادي دارد. زميني هاي عميق و سنگين با سطح آب زيرزميني حدود يك متر، شرايط مناسبي را براي توليد كلمها فراهم مي كنند. از اين نظر شمال ايران براي كشت انواع كلم ها مناسب است.

مكانيزاسيون ـ عمليات خاك ورزي ـ كاشت ، داشت و برداشت :
بذر كلم را معمولاً در خزانه افشانده و نهال جوان را در زمين اصلي منتقل مي كنند. زمان بذرپاشي در خزانه نسبت به انواع كلم متفاوت است. براي مثال كلمهاي زودرس را در دي و بهمن و انوع نيمه زودرس از بهمن تا اواخر اسفند و انواع پائيزه را مي توان تا اواسط ارديبهشت نيزخزانه گرفت. كلمهاي ديررس در اواسط مرداد خزانه گرفته مي شود. دوره پرورش كلمها در خزانه معمولاً بين ٧ ـ ٨ هفته است. مقدار بذر براي انواع زودرس و پاييزه ٢ ـ٨ گرم دريك متر و هر ١٠ گرم بذر مرغوب براي ١٠٠٠ عدد نشاء كلمكافي است و كاشت در زمين اصلي بصورت رديفي انجام مي گيردوفاصله كاشت نسبت به انواع پررشد و كم رشد و كلم هاي مختلف فرق مي كنند.
زودرس و تابستانه =٥٠ × ٤٠ سانتيمتر، نيمه زودرس =٥٠ × ٥٠ سانتيمتر، پاييزه و زمستانه =٦٠× ٦٠ سانتيمتر مدت زمان كاشت نشاء در زمين اصلي تا برداشت محصول بستگي به انواع كلمها متفاوت بوده و كلم پيچ سفيد ٥٥ تا ١٥٠ روز كلم پيچ قرمز ٧٠ تا ١٥٠ روز و كلم پيچ ميلان ٤٥ تا ١٥٠ روز كه اين مدت از بهاره تا زمستانه ميباشد وجين و سله شكني براي مبارزه با علفهاي هرز و تهويه خاك انجام ميگيرد. آبياري در مناطق خشك و دادن كود سرك در زراعت كلم ضروري است. آبياري بموقع را نبايد از نظر دور داشت زيرا آبياري پس از يك دوره طولاني باعث تركيدن پيچ كلم مي شود.
بعضي از اوقات مشاهده مي شود كه تعداد زيادي از كلم ها قبل از اينكه رشد رويشي خود را كامل نمايند. ساقه گل دهنده در آنها ظاهر شده و توليد بذر مي كند. علت اين امر بسيار است ولي مهمترين آن قرارگرفتن گياه در دماي پايين در هنگام پرورش نشاء در خزانه مي باشد و عوامل ديگر از قبيل تغييرات سريع دما ـ بذرپاشي قبل از موعد درخزانه ـ خاك نامناسب ـ عـوامل ژنتيكي و استفاده از بذر نامرغوب را ميتوان نام برد. برداشت كلم ها زماني صورت ميگيرد كه مجموعه كروي شكل برگها كاملاً سفت شده باشد. عمل برداشت در سطوح كوچك با چاقوي تيز و در سبزيكاري سطوح بزرگ از ماشينهاي ويژه برداشت استفاده ميگردد. مقدار محصول بسته به انواع كلم ها متفاوت بوده بين ٣٠ ـ ٦٠ تن در هكتار است.

آفات و بيماريها :
بيماريها:
فتق كلم Plasmodiophora brassicaceaو پژمردگي كلم كه توسط قارچPhoma lingam باعث ميشود.
آفات :
كك خاكي كلم ( Phylletreta)، مگس كوچك كلم Delia brassica، پروانه سفيدكلم Pieries brassica

بررسي وضعيت توليد در جهان ( سطح و توليد، عملكرد ):
سطح كل جهاني اين محصول بر طبق آمار فائو ( FAO) در سال ٢٠٠٥ ميلادي برابراست با ١٠٧٠٠ هكتار و توليد ان ٢٧٠٠٠٠ تن و عملكرد آن حدود ٢٣٣/٢٥ تن در هكتار مي باشد. و مهمترين كشور توليدكننده چين بوده، و توليدي برابر با ٣٤١٠١٠٠٠ تن را دارا ميباشد