bagheferdus

بسمه تعالي

وزارت جهاد كشاورزي

معاونت امور توليدات گياهي

دستورالعمل احداث و نگهداري باغات زيتون با سيستم كاشت بسيار متراكم

Super High Density Olive Orchards

مجري طرح زيتون-بهمن 1387

1.       تعريف:

باغ زيتون بسيار متراكم (Super High Density Olive Orchard) به نوعي از باغات زيتون اطلاق مي گردد كه در آن با استفاده از ارقام خاص، اعمال تكنيكهاي خاص و كاهش فواصل بين رديف و روي رديف تراكم درختان در هر هكتار به 2900-1600 اصله افزايش داده مي شود و كليه عمليات باغي از جمله هرس و برداشت در آن بصورت مكانيزه انجام مي گردد.

2.        مزايا:

زود باردهي:

-       به دليل ويژگيهاي ارقام مورد استفاده و بكار گيري تكنيكهاي خاص مديريت باغ در اين نوع سيستم كاشت، اولين برداشت محصول در سال دوم اتفاق مي افتد. در سال سوم و چهارم ميزان محصول بيشتر شده و توليد اقتصادي در سال پنجم مي باشد.

امكان برداشت مكانيزه:

-       باغداران زيتون هميشه به دنبال روشي كارآمد و اقتصادي براي برداشت محصول هستند. در باغات زيتون بسيار متراكم امكان برداشت سريع، موثر و اقتصادي محصول با استفاده از ماشين آلات مخصوص وجود دارد كه هزينه سنگين نيروي كارگري را از بين مي برد.

توليد بيشتر:

-       تعداد درختان بيشتر در واحد سطح يعني توليد محصول بيشتر، كه در اين نوع سيستم كاشت ميزان محصول در باغهايي كه به سن باردهي اقتصادي رسيده اند، به 14-10 تن در هكتار مي رسد. همچنين در اين روش ميتوان انتظار داشت كه از هر هكتار باغ 300 ليتر روغن زيتون با كيفيت خوب استحصال شود.

كيفيت خوب روغن:

-       در اين نوع سيستم كاشت به دليل استفاده از ارقام خاص با كيفيت روغن بالا و همچنين بدليل رعايت اصول برداشت و فرآوري زيتون روغن توليدي داراي كيفيت بالا و كاملا اكسترا ويرجين مي باشد.

3.     ملزومات:

آب و هوا:

دما:

جدول 1 : محدوده مناسب دما براي مراحل مختلف رشد زيتون (درجه سانتيگراد).

جدول 2: آستانه تحمل اندامهاي مختلف زيتون به سرما  (درجه سانتيگراد).

نياز سرمايي:

-       دوره نياز سرمايي زيتون حدود 2 ماه و تعداد ساعات مورد نياز بسته به ارقام از 200 تا 1000 ساعت متغير است.

رطوبت نسبي:

-       محدوده مناسب رطوبت نسبي در طول دوره رشد درخت زيتون 65-45 درصد بوده و اگر رطوبت نسبي مخصوصا در زمان گلدهي بالاي 80 درصد باشد باعث عدم تلقيح مناسب، ريزش گل و آلودگي قارچي مي شود.

باد:

-       وزش بادهاي گرم در ماههاي خرداد و ارديبهشت با خشك كردن سطح كلاله و آسيب به دانه گرده باعث كاهش گرده افشاني و تشكيل ميوه شده و براي درخت زيتون مناسب نيست.

تابش آفتاب:

-       تعداد ساعات مورد نياز تابش آفتاب براي تكميل دوره رشد درختان زيتون نسبت به ساير درختان ميوه نسبتا كمتر و در حدود 2700-2400 ساعت در سال مي باشد.

خاك:

جدول 3: مشخصات شيميايي و ميزان عناصر غذايي براي خاك مناسب كشت زيتون.

توپوگرافي:

-       باغهاي بسيار متراكم زيتون در عرضهاي جغرافيايي بين 25 تا 40 درجه شمالي و جنوبي قابل كشت هستند. حد مناسب ارتفاع از سطح دريا براي احداث اين گونه باغات 700-600 متر مي باشد و در ارتفاعات بالاتر از اين مقدار احتمال سرمازدگي ميوه ها قبل از برداشت وجود دارد. بدليل استفاده ادوات مكانيزه در اين نوع باغات بهتر است در زمينهاي مسطح اقدام به احداث باغ نمود ولي شيب متوسط مناسب براي اين نوع باغات 3-1 درجه مي باشد.

ارقام مورد استفاده:

-       رقم آربكين (ARBEQUINA CLONE I-18)

-       رقم كرونايكي (KORONEIKI CLONE I-38)

-       رقم آربوسانا (ARBOSANA CLONE I-43)

آب:

-       بطور متوسط براي هر هكتار 3000-2500 متر مكعب آب در سال

-       فاصله قطره چكانها 75-50 سانتيمتر بسته به بافت خاك

-       دبي قطره چكانها بسته به بافت خاك 1.6-1 ليتر در ساعت

4.      ضوابط كاشت:

ý    آماده سازي زمين

-       مصرف 40 تا 60 تن در هكتار كود دامي كاملا پوسيده.

-       وجود حالت ماندآبي براي زيتون كشنده بوده و مي بايست در صورت وجود اين مشكل با احداث زهكشهاي مناسب نسبت به رفع آن قدام نمود.

-       از بين بردن لايه سخت يا هارد پن با زير شكني

ý    طراحي سيستم  و فواصل كاشت

-       سيستم كاشت مستطيل

-       فاصله بين رديفها 4-3 متر و فاصله بين درختان 1.8-1 متر

-       تعداد درخت در حدود 1600 تا 2900 اصله در هكتار

ý    حفر كانال كاشت

-       حفر كانال به عرض 90-50 سانتيمتر و عمق 80-60 سانتيمتر (بسته به ضخامت خاك زراعي و خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك).

ý    غني سازي بستر كاشت

-       با توجه به نتايج آزمايشات مواد غذايي خاك

ý    زمان كاشت

-       در اين نوع باغات كاشت نهالها در زمين در تمام ماههاي سال به غير از مرداد، شهريور، آذر و ديماه امكانپذير مي باشد.

ý    قيم و سيستم داربست

-       قيم ها (بامبو يا ميله فلزي) با يك سيم مفتولي به يكديگر متصل شده و در انتهاي رديف با يك ديرك چوبي يا فلزي و با سنگ يا سيمان محكم مي شوند.

ý    هرس و تربيت:

-       ارقام مورد استفاده در سيستم كشت بسيار متراكم باغهاي زيتون مي بايست به شيوه محور مركزي تربيت شوند. نهالها هنگام كاشت سربرداري نشده و پس از كاشت در هر 30 سانتيمتر به قيم گره زده مي شوند و اجازه رشد تا بالاي قيم داده مي شود تا در نهايت درخت بصورت محور مركزي درآيد. تاج درختان بايد طوري تربيت شود كه در پايين 0.6 متر با زمين فاصله داشته و ارتفاع آن از 2.1 متر بيشتر نشود. همچنين در اين نوع سيستم تربيت نبايد اجازه رشد زياد به شاخه هاي جانبي داده شود و در درختان داراي سن بيش از سه سال شاخه هاي جانبي پر رشد بوسيله دست يا ماشين سربرداري شوند. همچنين در درختان بالغ شاخه هاي جانبي با سن بيش از سه سال بايد پس از بازديد بوسيله دست از نزديك تنه اصلي قطه شوند. در سالهاي اوليه رشد معمولا كار خاصي انجام نمي شود. پس از سال دوم شاخه هاي قطور و پاجوشها در اواسط تابستان كه سرعت رشد كمتر است، براي نفوذ بهتر نور و جلوگيري از رقابت حذف مي شوند.

ý    برداشت و فرآوري:

-       يكي از بزرگترين مزاياي سيستم كاشت بسيار متراكم باغات زيتون امكان برداشت مكانيزه ميوه مي باشد. برداشت بوسيله ماشينهاي مخصوص و بصورت كاملا مكانيزه انجام مي شود. در اين روش زمان برداشت بسيار كوتاه شده و در هزينه كارگري براي برداشت صرفه جويي مي شود و از ريزش زيتون روي زمين جلوگيري مي شود.