bagheferdus

نقش گياهان در طراحي :
تقريباً در تمامي موقعيت هاي طراحي سايت جوامع گياهي بيشترين اثر را در نحوه درك آن مكان دارند و در اكثر موارد گياهان مهم ترين متغير محيطي هستند كه در ذهن بيننده تصوير ايجاد مي كنند درك حسي از يک مكان تا حدود زيادي به شكل بصري بستگي دارد و گياهان بيش از هر ماده ديگري در سايت اين ويژگي بصري را تضمين مي كند . بنابراين لازم است طراحي گياهان را به عنوان مصالح طراحي بصري شناسايي كنيم .

عناصر طراحي بصري :
ويژگي خط ، فرم ، رنگ و بافتي كه گياه نمايش مي دهد در تعيين حس مكان اثر خاصي دارد .
١ - خط :
همه شكل ها داراي خطوطي محيطي هستند . ويژگي اين لبه ها از خطوط طبيعي منحني تا خطوطي با فاصله ١ سانتیمتر مستقيم و هندسي كه در معماري استفاده مي شود متغير است . اين ويژگي چه طبيعي باشد چه معمارانه نقش مهمي در حس مكان دارد گياهان را مي توان به صورت خطي سازمان دارد . سازمان خطي فشرده معمولا نشانه حضور انسانها است . طراح سايت با ايجاد كوچه حركت را هدايت كرد و نگاه را با خود مي كشد . رديف هاي درختان كاشته شده در طول خيابان بر ويژگي خطي تاكيد مي كند و در ضمن عناصر معماري نا متجانسي را كه در لبه خيابان قرار دارد به يكديگر پيوند مي دهد براي گسترش معماري به درون سايت و براي پيوستن بصري ساختمان هاي مجاور از گياهاني كه به طور خطي رويده اند مي توان استفاده كرد .
٢ - فرم :
در هنگام بررسي فرم گياه بايد هم به فرم گياه به طور منفرد و هم به فرم مجموعه آنها توجه كرد در واقع فرم يك گياه تركيبي از نماي كلي و نحوه رشد آن است كه هر فرم امكانات طراحي خاصي را به شرح زير دارا است .

١ - گياهان مخروطي :
بر شكل عمودي تأكيد داند و اين گياهان معمولاً در طراحي به عنوان نقاط كانون مطرح هستند .

٢ - گياهان ستوني :
شبيه گياهان مخروطي شكل هستند با اين تفاوت كه نوك آن محدود است . در منابع دیگر اين درختان بر جهت عمودي و آسمان دلالت مي كنند .

٣ - گياهان مدور :
معمولي ترين گياهان هستند و در مجموعه طراحي بخش ٥ گياه را تشكيل مي دهند فاقد جهت بوده و به عنوان زمينه اي براي فرم هاي جهت دار كارايي داشته و غالباً براي مجموعه نقش پیوند دهنده دارند .

٤ - گياهان چتري :
برجهت افقي تاكيد مي كنند كه براي امتداد دادن فرم هاي معماري به درون سايت كاربرد دارند .

٥ - گياهان هرمي :
ويژگي رسمي و معمارانه دارند كه به مجموعه استحكام و دوام مي بخشد . مثل درخت تويا

٦ - گياهان مجنون :
غالباً در نواحي مرطوب مي رويند مثل توت مجنون كه اگر به صورت نيم رخ در مقابل فرم هاي معماري قرار بگيرند يا به شكل آبشار بر روي آنها بريزد شكل موثرتري پيدا مي كند .

٧ - گياهان نا منظم و خميده :
گياهاني كه به اشكال بديع و بر جسته ديده مي شوند . فرم آنها معمولاً در اثر طبيعي ايجاد مي شود اين گياهان در محيط و منظره هاي گياه كاري شده به عنوان نمونه هاي جالب مطرح هستند و همواره خود را به سمت خورشيد مي كشند .

٣ - رنگ :
رنگ در بيان حالت يك مكان بسيار موثر است برگ هايي كه سبز روشن هستند فضا را با روحيه تر و شادتر مي كنند از اين جهت منظره هاي بهاري كه رنگ روشن دارند زنده تر به نظر مي رسند . رنگ هاي روشن شادتر و تيره ها غم انگيزتر هستند . رنگ در گياهان از رنگ ميوه ، گلها ، برگ پوست و شاخه ها حاصل مي گردنند . رنگ گلها ممكن است بسيار متفاوت و پويا باشند . اما غالبا اين رنگ ها به صورت ناگهاني بوده و عمر كوتاهي دارند بيشتر اوقات سال رنگ گل اهميتي ندارد رنگ ميوه تضاد جالبي با رنگ برگ ها ايجاد مي كند كه مكمل آنها بوده و به کیفیت بصري گياه برگ دار نيز مي افزايد . به خصوص و قتي كه برگها مي ريزد و ميوه ها هنوز به جاي خود باقي مي مانند . مانند درخت خرمالو منظره جالبي ايجاد مي كند . رنگ برگ ها از سبز روشن ( سبز مايل به زرد ) تا سبز مايل به آبي ، برنزي ، مسي و بنفش متغير است ، كه در فصل پاييز رنگ بسيار متنوع تر مي شود . پوست درخت و شاخه هاي آن نيز رنگهاي جالبي را به نمايش مي گذارد و اثر آنها ظرافت بيشتري نسبت به برگ ، ميوه و گل را دارد به همين دليل در فصل زمستان تأثير بيشتري بر انسان دارد .
نكته: در طراحي رنگ با خط ، شكل و بافت گياه تركيب مي شود . تا تصويري كلي از گياه را فراهم كند . اگر بخواهيم گياهي از نظر بافت ، فرم ، اندازه با خط مشخص تر باشد ويژگي آن بايد با استفاده از رنگي كه با زمينه تضاد دارد برجسته تر شود . همچنين طراح با استفاده از گياهاني كه طيف هاي رنگي متفاوت دارند يكنواختي را از بين مي برد .

١ - بافت :
منظور از بافت دانه بندي بصري يعني همواري يا نا صافي سطح ادراك است . بافت گياه در نتيجه لبه برگ اندازه و ويژگي ، اندازه شاخه ها ، پوست ( يا پوست درخت ) متفاوت است . همچنين در بافت آن نحوه رشد گياه و فاصله آن تا بيننده نيز اهميت دارد . گياهاني كه بافت درشت دارند گياهاني هستند كه كه برگ هاي بزرگ ، شاخه هاي كلفت و سر شاخه هاي محدود داشته و بصورت آزادانه رشد مي كنند . اين گياهان در تركيب با بافت متوسط بر آنان غلبه مي كنند كه اين برتري باعث مي شود از آنها به عنوان كانون ديد استفاده كرد . براي اين منظور بايد پس زمينه را از گياهاني با بافت ريز انتخاب كرد تا گياه با بافت درشت به نظر بيايد.كه اين حالت باعث مي شود گياه به سمت بيننده

جلو بيايد ودر حقيقت فاصله بين بيننده و درخت بسيار كم مي شود و فضا كوچكتر و تنگ تر مي شود . گياهان با بافت متوسط نقش توده خنثي را دارند . كه اين گياهان به صورت پس زمينه گياهان بافت درشت يا ريز عمل مي كنند . گياهاني كه بافت ريز دارند تعداد زيادي برگ نزديك به هم دارند و بطور متراكم رشد مي كنند . داراي شاخه هاي متعدد و باريك و سر شاخه هاي نازك و نرم هستند و بايد از نزديك مشاهده شوند كه اين گونه گياهان براي فضاهاي كوچك مناسب هستند زيرا باعث مي شوند فضا بزرگتر به نظر برسد .

طبقات و اندازه گياهان :
طبقات به لايه هاي افقي گفته مي شود كه هر يك از گياهان در يكي از اين لايه ها قرار مي گيرند كه در بررسي طبقه و اندازه گياه ، گياهان و درختان بزرگ و متوسط (تاج دار) مثل : اقاقيا توپي يا نارون . درختان كوچك و گل دار ( زير درختي ) بوته هاي بزرگ ، متوسط ، كوچك و گياهان پوشاننده كف تقسيم مي شوند .

درختان بزرگ و متوسط :
معمولاً درختاني كه ارتفاع بيش از ٤٠ متر دارند بزرگ ناميده مي شوند و درختان متوسط بين ٣٠ تا ٤٠ متر ارتفاع دارند و درختان بزرگ و متوسط با هم پوشش گياهي تاج داري را تشكيل مي دهند كه خارج يك توده گياهي و از درون فضاي سايه دار را به وجود مي آورد . تنه اين درختان فضايي را ايجاد مي كند كه سقف و ستون داشته اما فاقد ديواره است چنين فضايي در چشم ناظر باز به نظر مي آيد . تاج اين درختان نور خورشيد را از نوري شديد به ملايم و لكه لكه تبديل مي كند كه اين خاصيت لكه لكه بودن نور حس در جنگل بودن را ايجاد مي كند . وقتي اين تاج به طور ممتد و پيوسته باشد زماني كه شكا في ايجاد مي شود بيان كننده يك اتاق در هواي آزاد است كه نور خورشيد بطور مستقيم وارد اين اتاق مي شود و فضا را پر بار مي كند . درختان بزرگ و متوسط باهم نقش تعديل كننده دارد كه در برابر نور عمودي يا مايل ايجاد سايه مي كنند .
اگر در كناره ها با گياهان كوتاه تر محصور شوند مانع از تهويه مي شوند و بر عكس اگر كناره درختان باز باشد جريان هوا ايجاد مي شود و باد در زير سايه درختان عبور مي كند . هميشه در طراحي گياهان و درختان بزرگ و متوسط توده حجمي را ايجاد مي كند كه به مقياس بزرگ دلالت دارد .


درختان كوچك و گل دار :
ارتفاع بين ١٥ تا ٢٠ متر و شكل و ميزان گل دهي آنها بسته به اين كه تا چه اندازه در زير پوشش درختان بلند و متوسط باشد و از نور خورشيد استفاده كنند متغير است . اين درختان در زير نور خورشيد پر پشت تر و گل دار تر هستند اگر اندازه اين درختان مناسب باشد براي حياط هاي كوچك فضاي صميمي را به وجود مي آورند . زيرا به فضا رنگ و سايه مي دهند اما بر فضا غالب نمي شوند . در حقيقت اين درختان نقاط كانوني يا عناصر تاكيد كننده مي باشد همچنين اين درختان در برابر آفتاب سايه مايل ايجاد مي كنند كه مي توان در سمت شمال غربي و غرب ساختمان استفاده كرد و اگر همراه با بوته باشد از اين درختان در سمت جنوب غربي ساختمان استفاده مي شود .

بوته هاي بلند :
بوته ها ي بلند تا ارتفاع ١٥ متر رشد مي كنند آنها از درختان كوچك كوتاهتر بوده و برگ هاي آنها غالباً تا سطح زمين مي رسد و فضاي محصور بودن را القا مي كنند و مانع ديد مي شود . اين بوته ها در فضاهاي بزرگ بزرگ عناصري تنديس دار مي باشد و يا به صورت پس زمينه اي مطرح مي شوند كه در جلوي آنها گياهان كوتاهتر يا مجسمه به نمايش گذاشته مي شوند .

بوته هاي متوسط و كوتاه :
گياهان متوسط ارتفاعي بين ٣ تا ٦ متر و بوته هاي كوتاهتر ارتفاع بين ١ تا ٣ متر دارند . بوته هاي كوتاه بدون اينكه مانع ديد شوند فضاها را از لحاظ فيزيكي جدا مي كند و مانعي براي حركت پياده ها هستند . بوته هاي كوتاه جداكننده بصري ضعبف تر و بوته هاي بلند جداكننده هاي بصري قوي تر مي باشند . اگر بوته ها به ارتفاع چشم ناظر برسد مي تواند ناراحت كننده باشد ، چون بيننده سعي مي كند پشت بوته را ببيند بنابراين بهتر است پشت اين بوته ها را گياهاني بلند تر بكاريم . بوته هاي كوتاه دسته هاي گياهي بزرگتر را به هم پيوند مي دهند و يك وحدت را در تركيب به وجود مي آورند .



گياهان پوشش دهنده كف :
گياهان پوشش دهند كف قسمت هاي كاشته شده را مشخص مي كند آنها نيز مثل بوته هاي كوچك دسته هاي گياهي بزرگتر را به گياهان ديگر پيوند مي دهند و اين گياهان لبه هاي فضا را تعريف كرده و خط هايي به وجود مي آورندكه چشم را به نقاط كانوني مانند ورودي بناها هدايت مي كند . گياهان پوشش دهنده كف براي تثبيت شيب ها و جلوگيري از فرسايش نيز بسيار مفيد هستند . شيب هاي تندتر از ٢٥ درصد كه چمن كاري در آنها مناسب نيست ، در معرض فرسايش هستند كه كاشت اين گياهان در اين شيب ها بسيار مفيد است .
اگر گياهان مورد استفاده را به درختان تاج دار و پوشاننده كف تقسيم كنيم . مي توانيم ميان عناصر ناجور طراحي پيوستگي به وجود آوريم . برعكس استفاده از گياهان مختلف باعث ايجاد تنوع و جذابيت در تركيب مي شود که از خستگي و بي روحي مي كاهد .

موارد مربوط به فضا :
١ - محصور بودن : گياهاني كه ديد را محدود مي كنند فضا را محصور مي كنند گياهاني كه در ارتفاع چشم ما هستند فقط از لحاظ فيزيكي فضا را محصور كرده و هر چه اين گياه متراكم باشد فضا را بيشتر محصور مي كند و هر چقدر گياه داراي خلل و فُرَج باشد حس محصور بودن را كاهش مي دهد .

٢ - نوع فضا : فضا ها انواع مختلفي دارند از نظر مقياس از فضاي صميمي ، خصوصي تا فضاي عمومي متغير بوده و از نظر جهت مي تواند افقي يا عمودي باشد مي تواند فضايي كاملاً محصور يا فضايي كاملاً باز ايجاد كرد .

٣ - عمق فضا : تركيب فضا اگر شامل پس زمينه ( پشت ) زمينه مياني و پيش زمينه باشد موثرتر است . پيش زمينه بيننده را در فضا قرار مي دهد . زمينه مياني معمولاً به عنوان موضوع مطرح مي شود و خود را در كنار پس زمينه به نمايش در مي آورد گياهاني با بافت ريز در پس زمينه و گياهاني با بافت درشت در پيش زمينه عمق بصري را افزايش مي دهد . بر عكس گياهان با بافت ريز در پيش زمينه و گياهاني با بافت درشت در پس زمينه از عمق بصري مي كاهد .

٤ - ايجاد قاب يا حصار : گياهان مي توانند با فرم خود منظره هايي را در قاب قرار داده تا نقطه كانوني مورد نظر بهتر جلوه كند .

٥ - گياهان و فرم زمين : گياهان مي توانند فرم زمين را مشخص تر كرده يا آنرا پنهان كننده كاشت گياهان به طور متراكم خط الرأس ها ارتفاع بيشتري به فرم داده و آنرا مشخص تر مي كند . بر عكس كاشت گياهان در گوديهاي فرم واقعي زمين را كمتر نشان مي دهد . گوديهايي كه در كنار ساختمان براي جمع آوري آب حفر مي شود مي توان با كاشت گياهان اين گوديها را مخفي كرده و به طور يك خط افقي درآورد .

نكته : گياهان شيب هاي شمالي و جنوبي متفاوت هستند چون در شيب شمالي آفتاب كمتري داريم پس در اين نواحي گياهان اقليم سرد را كه آفتاب كمي احتياج دارند مي توان كاشت ولي در شيب جنوبي آفتاب بيشتري داريم پس گياهان آفتاب دوست مي كاريم .

ساير موارد حسي :
طراحي مي تواند از ويژگي هاي مربوط به بو ، صدا ، لامسه نيز استفاده كند كه اين ويژگي ها از اثر تصاوير درك شده از راه بينايي را تشديد مي كند محركهاي غير بصري در درجه دوم اهميت قرار دارند ولي براي كساني كه ضعف بينايي دارند اين محركها افزايش بسياري دارد تاج درختان محافظي در برابر آفتاب شديد تابستان مي باشد جهت باد را نيز منحرف مي كند درختان كوتاه تر مانع تابش نور خورشيد به خصوص در بعد از ظهر ها مي شود . اگر اين گياهان هميشه سبز باشد در زمستان در برابر باد هاي شمال غربي و آفتاب بعد از ظهر تابستان محافظان بسيار خوبي هستند كف پوش هاي مصنوعي مانند : موزاييك ، سراميك و غيره نور خورشيد را جذب كرده و گرماي بيشتري پس مي دهند ولي گياهان اين انرژي را به پيوند شيميايي تبديل كرده و گرمايي توليد نمي كنند بلكه از تبخير و تعرق باعث خنك شدن هوا در مناطق درخت كاري شده مي شوند .



جنبه هاي زماني :

ويژگي هاي فصلي :
گياهان بسته به اين كه در فصول مختلف سال برگ هايشان چه وضعيتي دارد و به چه فرمي ديده مي شوند به سه گروه تقسيم مي شوند :
١ - گياهان برگ ريز :
اين گياهان اكثراً در مناطق معتدل مي رويند و ويژگي هاي چهار فصل را به نمايش مي گذارند . در بهار رنگ آنها سبز مايل به زرد و ممكن است گلهايي نيز داشته باشند در تابستان برگهايشان تيره تر و پر رنگ تر و در پاييز برگ ها رنگارنگ و در زمستان مدت ها شاخه ها لخت و تنه آناه ديده مي شود .
نكته : درختان برگ ريز كه وضعيت زمستاني كوتاه مدتي دارند ديرپا ناميده مي شوند .

٢ - گياهان سوزني برگ هميشه سبز :
اين درختان كند رشدتر و رنگ آنها تيره تر است . غالباً گلهاي رنگ ندارند با ابهت و سنگين به نظر مي رسند به محوطه ثبات و ایستادگی مي بخشند اين درختان ديد را محدود ساخته و حس خصوصي بودن القا مي كنند اگر در فاصله نزديك نسبت به هم كاشته شوند مانع موثري دربرابر باد بوده و غالباً در فضا هاي باز در سمت شمال غربي بناها كاشته مي شود و سايه بان مناسبي در بعد از ظهر تابستان ها هستند .

٣ - گياهان پهن برگ هميشه سبز :
ظاهر اين درختان شبيه برگ ريز ها مي باشند با اين تفاوت كه برگ هاي خود را در تمام طول سال حفظ مي كنند رنگ بر گ ها تيره و تار مي باشد اين درختان به خاك هاي اسيدي نياز دارند با درجه حرارت هاي بسيار پايين و بالا سازگاري ندارد و آنها را بايد در برابر باد هاي زمستاني محافظت كرد ولي درختچه هاي هميشه سبز مثل ياس هلندي يا برگ بو به خاك هاي شور و قليايي تا حدودي مقاوم هستند و همچنين به كم آبي و درجه حرارت پايين و بالا مقاوم اند و شرايط سخت قابليت كاشت دارند .

كاشت گياه به صورت مختلط :
درختان برگ ريز در زمستان مرده به نظر مي رسند ، درختان هميشه سبز هم غم انگيز ودر فصول مختلف فاقد تنوع هستند . بنابراين بهتر است با كاشت مخروطي از گياهان هميشه سبز و برگ ريز نكات منفي هر يك را پوشاند و امكانات مختلف با تنوع بسيار زياد بوجود آورد .
نكته : بهتر است گياهان هميشه سبز به صورت گروهي كاشته شوند تا در زمان زمستان به شكل نقطه كانوني به نظر آيند نه صورت نقطه ايي پراكنده .

گياهان به عنوان شاخص هاي محيط زيست :
هميشه با مشاهده گياهان مي تواند به حاصلخيزي خاك زهكشي ، فرسايش و غيره پي برد .

گیاهان را از لحاظ کاربرد به چهار دسته تقسیم می کنند :

١ - کاربرد گیاهان در معماری :
با گیاهان به صورت انفرادی یا جمعی می توان دیوار و کف پوش به ارتفاعات و تراکم های مختلف ایجاد کرد .

الف ) عناصر معماری :
همان طور که یک معمار از چوب و فرآورده های آن سنگ ، آجر ، سیمان و غیره برای ایجاد حفاظ از سرما و گرما استفاده می کند و مسیرهای حرکت ایجاد می کند . طراح فضای سبز نیز با استفاده از گیاهان حفاظی مناسب ایجاد می کند و به کمک گیاهان دید را هدایت می کند به طوری که مکانی تا پسند را پوشش می دهند ، همچنین جهت حرکت انسان و حیوان را نیز کنترل می کند .
مثلاً گیاهی که ارتفاع آنها از یک متر کوتاهتر است بیشتر تأثیر روانی و فیزیکی دارد . برای افراد بالغ دید را محدود نمی کند در حالی که کشت توده گیاهی متراکم از دو متر به بالا حرکت وضعی و دامنه دید را کنترل می کند . این گیاهان طی ٣ تا ٥ سال شاخه هایی می دهند که در هم فرو رفته و حرکت عابرین پیاده را کنترل می کند .

ب ) تقسیم فضا :
از گیاهان می توان به عنوان پرچین برای جدا کردن دو قطعه زمین و همچنین برای تقسیم فضا بزرگ در پارک ها استفاده کرد . توده های گیاهی که در حاشیه پیاده روها کاشته می شود مانند شمشاد ترون حرکت عابرین پیاده را کنترل و به طرف مقصدی هدایت می کند . گیاهانی که در اطراف پارک ها کاشته می شوند ماشین ها را مخفی کرده و در روزهای تابستان سایبان مناسبی برای سایر وسایل نقلیه و عابرین پیاده می باشند که خنکی لازم را ایجاد می کند .
ج ) ایجاد حفاظ یا آلاچیق :
اگر طراح از گیاهان به عنوان حفاظ استفاده کند باید از ایجاد یکنواختی بپرهیزد و در رنگ ، فرم ، تنوع ایجاد کند تا زیبایی نیز به منطقه افزوده شود . با استفاده از درختان و درختچه هایی که شاخه و برگی انبوه دارند می توان دیواری سبز ایجاد کرد که اگر حفاظ در تمام طول سال مورد نیاز باشد باید از گیاهان همیشه سبز دائمی استفاده کرد . در فضاهای کوچک مانند حیاط های منازل مسکونی ایجاد تنوع بیش از فضاهای بزرگ اهمیت دارند . گیاهان کوتاه در کنترل دید فقط فضا را تقسیم می کنند اما گیاهان بلند فضایی کاملاً خصوصی ایجاد می کنند .
نکته : میزان محافظت ایجاد شده به ارتفاع درخت یا درختچه به سطح دید بستگی دارد .
د ) ایجاد و کنترل محوطه خصوصی
اگر پرچین های ساختمانی برای ایجاد فضای خصوصی به کار می رود پرچین های گیاهی علاوه بر اینکه این خاصیت را دارد لطافت و زیبایی بیشتری نیز به محیط می دهد و تنوع زیادی از نظر رنگ بو و غیره ایجاد می کند . تراکم و ضخامت و ارتفاع این پرچین را می توان از طریق انتخاب گیاه یا هرس دقیق مشخص کرد . از گیاهان می توان برای پوشاندن مناظر ناپسند ، ساختمانها ، پارکینگ ها ، محل احتیاج زباله ها استفاده کرد بر عکس اگر سطح خیابان پائین از منزل باشد برای ایجاد و حفاظ نیاز به کشت درختان بلند نیست .
از گیاهان برای هدایت دید ناظر به صحنه های مختلف طبیعی نیز استفاده می شود . برای این منظور گیاهان را طوری قرار می دهند که صحنه مورد نظر کم کم آشکار شود تا تنوع بیشتری ایجاد شود و یکنواختی صحنه جلوگیری شود یا اینکه منظره فوق را احاطه کرده و فقط بخش های خاص از منظره نمایش داده شود که چنین بخش هایی را از یک منظره وستا می گویند .

١- کنترل و فرسایش و تثبیت خاک
٢ - کنترل صدا
٢- کاربرد مهندسی گیاهان : ٣ - کنترل آلودگی
٤ - کنترل ترافیک
٥ - کنترل انعکاس و نورهای متراکم
با استفاده از مهندسی گیاهان مشکلاتی از جمله آلودگی هوا ، صدا ، حفظ و تثبیت خاک ، ترافیک ، بهداشت و پاکیزگی قابل حل است . برای مثال در گذشته گیاهان در بزرگراه ها فقط به منظور زیبایی کاشته می شوند اما امروزه تأکید بر حل مشکلات مهندسی مانند صدا ، انعکاس نور و ایجاد مانع و غیره است و زیبایی در درجه دوم قرار دارد .
بخش هایی از گیاهان که خصوصیاتی خاص برای برطرف کردن مشکلات مهندسی محیط دارند :
١- برگ های گوشتی : خفیف کردن صدا
٢- شاخه های تیغ دار : مانع عبور عابرین
٣- ریشه های افشان و سطحی : نگهداری خاک
٤- برگ های کرک دار : نگهداری ذرا معلق در هوا
٥- روزنه های برگ : تبادل گازها
٦- برگ ها به طور کلی : مانع عبور گرد و خاک به صدا و نور
٧- برگ ها و شاخه ها : جلوگیری از ریزش رطوبت و قطرات باران و کاهش شدت بارها از حمله بادهای شنی
٨- برگ ها متراکم : مانع تابش نور
٩- برگ ها و شکوفه ها : ایجاد عطر دلپذیر
١٠-برگ ها با تراکم کم : فیلتر نوری
الف ) کنترل فرسایش و تثبیت خاک :
منظور از فرسایش شسته شدن یا از دست رفتن خاک های رویی ( ٢٠ تا ٣٠ cm اولیه خاک ) توسط باد و آب است که معمولاً در اثر فقدان یا کمبود پوشش گیاهی صورت می گیرد .

عوامل موثر بر شدت فرسایش :
١- شدت باد ٢- میزان و شدت آبهای جاری ٣- شرایط اقلیمی ٤- خواص خاک ٥- طول و زاویه شیب در آن منطقه

فرسایش بادی :
وقتی خاک های خشک و عاری از پوشش گیاهی در معرض باد قرار می گیرند ذرات خاک از جای خود بلند شده و در مکان نامطلوب قرار می گیرند و دید بیننده را نیز می کاهد .
عوامل بادی یا اقلیمی موثر در شدت فرسایش :
١- مدت زمان وزش
٢- شدت باد

عوامل خاکی موثر در شدت فرسایش :
١- ثبات لایه خاک ٢- اندازه ذرات خاک ٣- وزن خاک ٤- میزان رطوبت خاک
مثلاً اگر لایه روی خاک ثبات نداشته باشد اندازه ذرات کوچک باشد میزان رطوبت کم باشد و وزن خاک سبک باشد فرسایش شدید پیدا می کند .

چهاربخش گیاه که مانع فرسایش باد می شود :
١- برگ های متراکم : مانع فرش باد با کاهش شدت باد
٢- شاخه های متراکم : کاهش شدت باد و مانع وزش
٣- چند تنه بودن درختچه ها و داشتن پوسته های زبر : کاهش شدت باد در هنگام وزش باد با عبور از لابه لای آنها
٤- ریشه های افشان و نزدیک به سطح خاک : چسباندن ذرات خاک به هم
نکته : دامنه حفاظ بادشکن ها به اندازه دو برابر ارتفاع گیاهان و ٨ برابر عرض پوشش گیاهی است .
برای مثال : در شهرهای جنوبی و حاشیه کویر که فرسایش بادی بسیار زیاد است می توان از درختان بادشکن استفاده کرد در کرمان از درختچه تاغ به منظور جلوگیری از فرسایش بادی استفاده می شود .


نکته مهم : بهترین گیاهان برای جلوگیری از فرسایش خاک توسط باد پوشش های گیاهی کوتاه ، پرشاخه و برگ یا ریشه افشان و سطحی می باشد .

فرسایش آبی :

آب مهم ترین عامل فرسایش خاک است و به دو طریق باعث فرسایش می شود :
١- جدا شدن ذرات خاک از توده اصلی خاک ٢- انتقال ذرات به وسیله آب جاری .

چهار عامل اساسی برای جلوگیری از فرسایش آبی وجود دارد :
١- جلوگیری از برخورد قطرات باران به سطح خاک ( برگ و شاخه های گیاهان مانع برخورد مستقیم قطرات باران و سطح رویی خاک می شود ) .
٢- جلوگیری از تراکم و جریان آب در یک مسیر باد یک و در امتداد شیب ( گیاهان پوششی از تراکم آب در سطح خاک و جاری شدن آن در یک مسیر جلوگیری می کند . )
٣- کاهش سرعت آب در امتداد شیب ( شاخه و برگ متراکم گیاهان به خصوص گیاهان پوششی مانع جریان سریع آب جاری می شود )
٤- نفوذ حداکثر آب به درون خاک ( برگ ها و سایر بخش های خشک گیاهی پس از پوسیده شدن باعث افزایش مواد آلی خاک شده بافت خاک را سبک می کند و در نتیجه نفوذ پذیری خاک را افزایش می دهند . )
نکته : سدر تالاب و لاریکس تنها سوزن برگ هایی هستند که در کل سال برگ ندارند و برعکس شمشاد پهن برگی است که همیشه سبز است .

در هر مسئله مربوط به صدا سه عامل اهمیت دارد :
١- صدا ٢- مسیر انتقال ٣- دریافت کننده

کاهش صدا :
صداها معمولاً قبل از اینکه به گوش شنوده برسد . کاهش می یابد که دوگونه است : کاهش طبیعی یعنی اگر منبع صدا دور باشد به طور طبیعی از شدت آن کاسته می شود .
٢- کاهش ناشی از تعبیه موانع یا عواملی که بین منبع صدا و شنوده قرار می گیرد . مثل : باد درجه حرارت ( شرایط اقلیمی و یا اجسامی که بین منبع صدا و شنوده قرار می گیرند و صدا را جذب کرده یا منعکس کرده یا شکسته و در کاهش شدت صوت موثر است .

میزان تأثیر گیاهان بر کنترل صوت :
١- صدا : منبع ، نوع و شدت صدا
٢- گیاهان : نوع گیاه ، ارتفاع ، تراکم ، محل قرارگیری
٣- عوامل اقلیمی : شامل جهت وزش باد ، شدت باد ، درجه حرارت و رطوبت هوا

موانع گیاهی :
١- ماشین جمع آوری زباله ← پرچینی از سوزنی برگان
٢- ماشین چمن زن موتوری ← پرچینی از درختان خزان پذیر و سوزنی برگان
٣- زمین بازی کودکان ← پرچینی از درختچه های خزان پذیر و سوزنی برگان
بنابر مطالعات انجام شده هر ٣٣ متر عرض پوشیده از گیاه dcb٧ صدا را کاهش می دهد و همچنین یک پرچین سوزنی برگ به عرض یک متر dcb ٤ فرکانس صدا را کاهش می دهد که برای این منظور گیاهانی با بافت باز ، خیلی بهتر از گیاهانی با بافت متراکم صدا را کاهش می دهند به خصوص که اگر چند ردیف از این گیاهان کاشته شوند .
امواج صدا بر سطوح سخت مثل آسفالت ، سیمان و موزاییک شدت پیدا کرده اما در اثر برخورد بر روی سطوح نرم مثل چمن یا هر پوشش گیاهی دیگر کاهش می یابد . بنابراین در اماکن پر و سر و صدا یکی از روش های کاهش صدا درخت کاری می باشد و یا همان طوری که جدیداً مشاهده می شود در اتوبان های بزرگ و در کنار همه ورودی ها و خروجی ها از پوشش گیاهی مثل چمن استفاده می شود .

٣- کنترل آلودگی هوا :
مهم ترین منبع طبیعی برای تمیز کردن و فیلتر کردن هوا ، گیاهان می باشد . همچنین گیاهان در کاهش درجه حرارت و نیز کنترل رطوبت دخالت دارند . کاربرد اصلی فضای سبز در شهرها ، کنترل آلودگی هواست . گیاهان از طریق بخش اکسیژن اضافی به اتمسفر ( اکسیژنه کردن ) و رقیق کردن هوا در کنترل آلودگی موثرند . نسبت حداقل آلودگی برای انسان برابر است با یک قسمت آلوده به ٣٠٠٠ قسمت هوای پاکیزه ( ٣٠٠٠:١ ) که در طول اتوبانها و جاده ها این نسبت به صورت ١ به ١٠٠ کاهش می یابد . کاشت گیاهان باعث جذب سرب ، مواد رادیو اکتیو و غیره می شود . انبوه کاری درختان ( کاشت گیاهان به صورت متراکم و با فاصله کم ) باعث ایجاد مشکل در تنفس درختان شده که این عامل جذب آلودگی را کاهش می دهد .

نکته : پهن برگها موقعی که برگ دارند در جذب آلودگی کارآمدتر از سوزنی برگان هستند ولی چون سوزنی برگان در تمام طول سال برگ دارند در جذب موثرند .
منظور از رقیق کردن آلودگی هوا این است که گیاهان با مخلوط کردن هوای تمیز با هوای آلوده از سنگینی آن می کاهند . درست مثل دستگاه های تهویه که هوای تازه را با فشار بر فضایی که هوای سنگین دارد وارد می کند . گیاهان نیز هوای پر اکسیژن را به بخش های اطراف خود وارد کرده و به این ترتیب هوا را رقیق تر می کند . یک هکتار فضای سبز تا kg ٢٠٠ اکسیژن تولید می کند .
برگ های کُرک دار ، شاخه ها ، پوسته زبر تنه های درختان ناخالصی های مثل گرد و غبار ، گرده گیاهان ، دود ، بخار و بوهای نامطبوع را جذب می کنند . که بعداً این مواد توسط باران شسته می شود . که هر چقدر برگ درخت کرک دارد و زبرتر باشد آلودگی بیشتری جذب می کند .

مثال :
جذب فلوئور کارخانه آلومینیوم سازی درختان زبان گنجشک ، گل سرخ ، یونجه ، پنبه ، گوجه فرنگی
جذب مواد رادیواکتیو کارخانه های اتمی سوزنی برگان
جذب سرب : درخت نارون

در تحقیقات انجام شده مقدار ذرات معلق در یک خیابان پر درخت حدود ٣٠٠٠ و در همان محدوده در یک خیابان بدون درخت در حدود ١٠٠٠٠ تا ١٢٠٠٠ می باشد .
گیاهان از طریق تعرق مقدار زیادی رطوبت را وارد محیط می کنند همچنین گیاهان در حال رشد مقدار زیادی آب به محیط می افزایند برای مثال : درخت آلش در یک روز تابستانی در هوای آزاد به تنهایی ٢٨٠ الی Lit ٤٠٠ آب از خود آزاد می کند . این آب قطره قطره از برگها به محیط وارد شده و هوا را پاکیزه می سازد . همچنین رطوبت موجود در اطراف گیاهان آلودگی ناشی از وزش باد را می کاهد .

٤- کنترل ترافیک یا کنترل عبور و مرور :
اگر حرکت در صورتی که انتخابی باشد عابرین از هر کجا که بخواهند عبور می کنند و به محیط زیست آسیب می زنند بنابراین طراح باید مسیر حرکت پیاده روها اما ماشین ها و حیوانات را مشخص کند . استفاده از پرچین های ساختمانی مثل : طناب و سیم به زیبایی محیط لطمه می زنند لذا استفاده از پرچین های گیاهی توصیه می شود که قبل از استفاده طراح باید موارد زیر را در نظر بگیرد :

١- خصوصیات انواع گوناگون گیاهان :
خصوصیات خاص برخی از گیاهان آنان را برای کنترل ترافیک مناسب تر می کنند که این خصوصیات بر حسب ساقه یا تنه دار بودن شاخه های لطیف یا نازک یا خشن و خشبی ( نیمه چوبی ) و تراکم آنها درجه بندی می شود .

٢- ارتفاع گیاه :
ارتفاع نهایی گیاهان یکی دیگر از عوامل طبقه بندی است . گیاهان کوتاه تر بیشتر تأثیر روانی دارند و هر چه ارتفاع افزایش یا بد حصار مطمئن و مستحکم تری ایجاد می کند .

٣- فاصله و تراکم کشت گیاهان :
فاصله کاشت گیاه از این لحاظ هم است که حتی اگر گیاهی بلند را با فاصله زیاد کشت کنیم باز افراد به راحتی از بین آنها عبور می کنند .

٤- عرض بخش کشت شده مورد نیاز :
تاج برخی از درختان به اندازه کافی پهنا داشته و کشت یک ردیف از آنها کافی است . اما در برخی از درختان لازم است چند ردیف کاشته شود تا پهنا و عرض مورد نظر را ایجاد کند .

٥- کنترل انعکاس و نورهای مزاحم :
انسان مدرن در جهان نورانی زندگی می کند . مصالح ساختمانی صیقل خورده در شهرهای امروزی نور طبیعی را تشدید می کند .
باعث بروز ناراحتی دید و خستگی چشم می شود . در شب نیز چراغ های خیابان ، چراغ های راهنمایی و اتومبیل ها ابجاد نور مزاحم می کنند . المانهای معماری برای حل این مشکل استفاده می شود مانند سایبان های برزنتی ، آلومینیومی ، پلاستیکی و حتی چوبی که در تعدیل نور خورشید موثرتر است ولی گیاهان نیز می تواند مانع تابش نور خورشید شده یا از شدت آن بکاهد . المانهای معماری لطافت نداشته ، انعطاف پذیری نیستند و اکثراً قیمت بالایی دارند ولی گیاهان هم مشکل نوری را حل می کنند و هم به زیبایی محیط می افزایند .

عوامل موثر در میزان نورگیری گیاهان :
١- ارتفاع
٢- تراکم
٣- محل کاشت گیاهان

نورها به دو دسته تقسیم می شوند :
١- تشعشع اولیه ٢- نورهای منعکس شده

تشعشع اولیه :
وقتی که نور از یک منبع نوری قوی بطور مستقیم مشاهده شود آنرا تشعشع اولیه می نامند .


تشعشع اولیه از سه عامل تشکیل شده اند :
١- منبع نور قوی
٢- موانع موجود در اتمسفر مثل گرد و غبار و رطوبت
٣- مشاهده کننده ایی که نور باعث آزار آن شده

تشعشعات نور به صورت مستقیم حرکت کرده ولی توسط موانع اتمسفری ( رطوبت و گردو غبار ) شکسته شده و پخش می گردد .
نکته : منبع نور قوی در روز خورشید است ولی در تاریکی شب چراغ ساختمانها اتومبیل ها و چراغ های اعلانات می باشد .

نورمنعکس شده :
چهار عامل تشکیل دهنده در نور منعکس شده عبارتند از :
١- منبع نور قوی
٢- موانع اتمسفری
٣- جسم منعکس کننده
٤- شخص ناظر

عناصر یا المانهای دیگری که دخالت دارند عبارتند از :
١- صاف بودن سطحی که نور بر آن می تابد
٢- زاویه تابش
٣- میزان نوری که از منبع می آید
٤- درجه حرارت و شرایط فصلی


نور انعکاسی از نتیجه تابش نور زننده به سطحی صاف و انعکاس از آن صورت می گیرد که برای جلوگیری از این نور می توان به دو طریق اقدام کرد :
١- کاشت گیاه در محلی که باعث شود نور به سطح صاف برخورد نکند و به گیاه برخورد کند .
٢- کاشت گیاه به گونه ای که مانع تابش نور از سطح انعکاسی به چشم ناظر یا مکان مورد نظر شود . گاهی اوقات مشکل می توان مانع تابش نور به سطحی صاف مانند سطح وسیعی از آب شد .
نکته : گیاهانی که بخش های معطر دارند باعث تعدیل بوهای نامطبوع در محیط مثل : برگ بو ، اکالیپتوس ، پیچ امین الدوله ، پیچ گلیسین .

کنترل شرایط اقلیمی :
١ - کنترل نور
٢ - کنترل درجه حرارت یا دما
٣ - کنترل باد
٤ - کنترل باران

کنترل نور خورشید :
اشعه خورشید به تاج درختان برخورد کرده و مقدار کمی از آن جذب و بیشتر آن منعکس می شود در نتیجه حرارت بسیار کمی به بخش زیر تاج درختان منتقل می شود . بنابراین درجه حرارت بالای تاج درختان گاهی تا ٢٥ درجه گرمتر از زیر درختان است و برعکس در شب حرارت در زیر تاج درختان محفوظ مانده و دمای این محیط بیشتر از فضای بدون پوشش گیاهی اطراف خواهد بود .
نکته : موثرترین خاصیت گیاهان در روزهای گرم و آفتابی ایجاد سایه ایجاد شده را می توان کنترل نمود با انواع گیاهانی که به کار می بریم اگر سایبان واقعی مورد نظر است از درختانی که تاج بزرگ و انبوه دارند استفاده می شود . مثل : شاه بلوط و اگر مقدار کمی سایه لازم است از گیاهانی با تاجی بازو نه چندان بزرگ استفاده می کنیم مثل : اقاقیا . در جایی که آفتاب زمستانی و سایبان تابستانی لازم است توصیه می شود که از گیاهان خزان پذیر استفاده کرد .

کنترل باد :
جریان های باد بر میزان تحمل درجه حرارت و رطوبت محیط زیست انسان تأثیر مستقیم دارد . نسیمی ملایم در روزهای گرم و مرطوب تابستانی لذت بخش است . ولی بادهای شدید و دائمی محیط فضای نامطلوب ایجاد می کند . طراحان می توانند از گیاهان برای جلوگیری ، هدایت و تشدید باد استفاده کرده و اقلیم نامناسب را تعدیل کنند .

گیاهان باد شکن :
میزان کاهش و تغییر جهت باد به ارتفاع ، تراکم و پهنای گیاهان کشت شده بستگی دارد ولی ارتفاع گیاهان مهم ترین عامل می باشد . معمولاً یک ردیف درخت برای جلوگیری از وزش باد زیاد موثر نبوده و تراکم مورد نیاز را تأمین نمی کند . در عقب باد شکن افزایش یافته و در مسافتی مساوی با ٥٠ برابر ارتفاع باد شکن حفاظ بسیار مختصر و نا چیز بدست می آید .

نکته مهم : کشت باد شکن ٧٥ تا ٨٥ درصد سرعت باد را کاهش می دهد .
از گیاهان برای هدایت وزش باد نیز می توان استفاده کرد بدین معنی که جریان هوا را به سوی منطقه مورد نظر هدایت کرد . چون جهت و شدت وزش باد در فصول مختلف سال تغییر می کند موانع گیاهی را می توان طوری برگزید که به عنوان باد شکن در زمستان و به عنوان هادی جریان در تابستان مورد نظر باشد . از درختچه ها نیز می توان به همین منظور استفاده کرد . در زمان انتخاب گیاهان باد شکن تنوع در رنگ ، ترکیب و فرم گیاه نباید فراموش شود و اگر نیاز به حفاظ زمستانی است باید گیاهان دائمی بکاریم .

کاربرد گیاهان در زیبایی یا طراحی فضای سبز :
در طراحی یک باغ جدید و یا تعویض فرم یا تجدید یک باغ قدیمی اولین هدف برقراری یک چهارچوب گیاهی دائمی است که در فصول مختلف پا برجا بوده و به تغییر رنگ در فصل های مختلف بستگی نداشته باشد گیاهان به دسته های مختلف عملی مثل : پرچین ، کف پوش ، سایبان تقسیم می شود . از این دسته گیاهان طراحان فرم مورد نیاز خود را در هر باغ خاص انتخاب می کنند . گیاهانی مورد توجه هستند که در تمام مدت سال و در تمام فصول

سال جالب توجه بوده و تطبیق کامل با شرایط اقلیمی ، نوع خاک و غیره داشته باشد . گیاهان حساس و ظریف نقش چهارچوب ثانوی را ایفا می کنند تا خشک شدن و از بین رفتن آنها چهارچوب گیاهی اصلی باغ را تغییر ندهد . بهتر است گیاهانی با فرم ، ترکیب و رنگ های هماهنگ با هم و هماهنگ با سایر اجزای باغ انتخاب شود .

تاریخچه و سبک های پردیس سازی در ایران :
منوچهر اولین پادشاهی بود که تخم گلها و میوه ها را از کوهستان آورده و در باغها به کشت آن اقدام نمود . ( اولین کشاورز کوروش بود ) گیاهان بخصوص درخت نزد ایرانیان نماد طروات ، آرامش و زیبایی است و به دستور بسیاری از فرمانروایان داخل قصرها را با گل و درختان تزئین می کردند در آئین ایرانیان آب مانند گیاه از عناصر مقدس و مورد پرستش بوده است و در زمان زرتشتیها ایزدیار فرشته خاصی به نام آناهیتا را یا ناهید را برای نگهداری و حفظ آب داشته است . پرستش یک عنصر مقدس معمولاً نشانه نیاز انسان به آن عنصر بوده است . وجود واژه های آبادانی ، آبرو ، شاداب ، مرداب و غیره نشان دهنده اهمیت آب در زندگی مادی و آب نما در باغهای ایرانی اهمیت به سزایی دارد . غالباً حوض و استخر در یکی از محورهای اصلی باغ ایجاد می شود به طوری که طول حوض یا استخر در امتداد طول منزل یا باغ باشد . همچنین در استخرهای ایران فواره زیاد کار می گذاشتند و ایرانیان در این زمینه بسیار پیشرفته بودند . درختان باغ با توجه به اقلیم منطقه مورد استفاده قرار می گرفت . بطوریکه در گیلان و مازندران از گیاهان مرطوب پسند و در جنوب ایران از گیاهان صحرائی و گرمسیری استفاده می شود . به طور کلی سرو شیراز ، بید ، بادام گل ، کاجو ، گل سرخ از مهمترین گیاهان باغهای سنتی ایران است .
آریاییها معتقد بودند که دنیا از چهار قسمت خشکی به وجود آمده که در وسط این چهار قسمت دریایی وجود دارد بر اساس این عقیده باغهای فراوانی احداث شد . که به چهار قسمت خشکی تقسیم شده بودند که در این مناطق درختان میوه کشت می شد و در وسط آنها آب نما یا آبگیر وجود داشت از این آبگیرها چهار نهر یا جوی روان بوده که برای آبیاری و آبرسانی استفاده می شد . این طرح باغ از زمان ساسانیان یعنی از سال ٢٣٤ تا ٢٤١ بعد از میلاد مسیح به صورت نمونه طرحهای باغ ایران در آمد و نام چهار باغ به آن اتلاق شد . تحول در باغهای ایرانی عبارتند از : ١- باغهای تیموری ٢- باغهای صفوی یا شاه عباسی ٣- باغهای قاجاری ٤- باغهای شیراز ٥- باغ تبریز ٦- باغ فین کاشان ٧- باغ شازده ( ماهان کرمان ) ٨- باغ گلشن

١- باغ های تیموری :
تیمور یکی از فاتحان بزرگ جهان بود که سمرقند را پایتخت خود قرار داد و در آنجه حلقه ای از باغهای سلطنتی احداث کرد مانند : باغ شمال ، باغ ارم ، باغ بهشت ، باغ چنار، باغ دلگشا . به طور کلی باغهای تیموری بسیار وسیع با دیوارهای بلند محصور بودند که در وسط هر دیوار سردرهای بلند مزین به کاشیکارهای آبی و طلایی احداث می گردید . در گوشه دیوارها کاخ های سه طبقه با کاشی های رنگی بنا می کردند . در مرکز باغ تپه ای بسیار مرتفع با سنگ و خاک می ساختند بر فراز این تپه ها فضای مسطحی بود که با دیوارهای چوبی محصور می شد در داخل این حصار هم چندین باغ زیبا بنا میکردند و در وسط این باغها ، کاخهای با شکوهی با دیوارهای کاشی کار شده رنگارنگ می ساختند . فضای باغهای تیموری با تناسب زیادی طراحی می شد مثل باغهای فرانسه و ایتالیا که در اغلب آنها خیابانها ، باغهای مستطیلی شکل و جنگلهای کوچک به اشکال گوناگون احداث می شد .

٢- باغ های صفویه ( شاه عباسی ) :
رشته های طراحی و معماری در دوره صفوی خیلی پیشرفت نمود ولی از نظر کلی متأثر از سبک تیموری بوده یعنی در این باغها همیشه باغی به نام تپه وجود داشت . که بالا تر از سایر کاخها احداث می شد . خیابان کشی و ایجاد معابر عمومی به طور منظم و صحیح از ویژگی های دیگر باغ های صفوی بود در این دوران برای اولین بار در تاریخ ایرانی فضای باغ یا فضای خارج را با فضای داخل مربوط ساختند باغ معروف چهل ستون به این سبک طراحی شده است . باغ هایی که درشمال ایران به دستور شاه عباس احداث شدند تحت تأثیر همان سبک چهار باغ اصلی بودند .

٣- باغ های قاجاری :
در دوران قاجار برای اولین بار سبک اروپایی در باغهای ایران نفوذ کرد. باغ ( دوشان تپه ) که در زمان ناصرالدین شاه احداث شده اولین باغی است که با اقتباس از سبک اروپایی و ایرانی ساخته شده استفاده از آهن در ساختمانهای قصر و شبکه های آهنی تفکیک کننده باغ برای اولین بار در ایران در دوران قاجار متداول گردید .
باغ عشرت آباد و باغ صاحب قرانیه که به سبک روسی طراحی شده است .


٤- باغ های شیراز :
شهر شیراز دارای باغ های عمودی زیادی است . در این باغ ها استخرهای بزرگ و تنومند ترین درختان جهان وجود دارد درختانی از قبیل : سرو، چنار، کاج و غیره . معروفترین باغهای شیراز عبارتند از : باغ ارم و باغ تخت

تاریخچه هنر باغ سازی :
١- توسعه باغ های کهن که عبارتند از : بابل ، یونان و امپراطوری رم
قدیمی ترین شواهد باغ سازی از ٢٢٠٠ سال قبل از میلاد مسیح در مصر بدست امده در ان زمان نیز مصریان درختان مثمر ( میوه دهنده ) و درختان زینتی را با هم به کار می بردند . باغهای محصور نیز از همین زمان متداول شد تا محیطی مخصوص برای ساکنان آن به وجود آورد . این باغها برای پیشوایان مذهبی و در اطراف معابد احداث می شد .

باغ بابل :
این باغ یکی از عجایب هفت گانه جهان به شمار می رود . که این باغ تراس بندی شده است که طبقات و تراس های مختلف آن توسط پلکانی عظیم به هم مربوط می شود . این باغ نه به خاطر زیبایی بلکه پیچیدگی ساختمان و نحوه آبیاری و نحوه درختان آن حائز اهمیت است . که امروزه از بین رفته است این باغ به باغ معلق نیز معروف است .

٢- توسعه باغ سازی در قرون وسطی : شامل اروپا و باغهای اسلامی اسپانیا
در قرون وسطی هنر باغبانی و باغ سازی نیز مانند بیشتر هنرهای دیگر افول نموده در این دوران به دیرها ( معبد ) توجه نمی شد در نتیجه هنر باغ سازی فراموش شد ولی پس از مدتها که مردم به مذهب رو می آوردند دیرها دوباره رونق گرفت و در نتیجه باغبانی مورد توجه قرار گرفت . در قصرها نیز باغچه های کوچکی احداث شد که از این مناطق قصر برای پذیرائی خانمها استفاده می شد و در بسترهای کاشت گل کاری می کردند از درختان یا درختچه های هرس شده استفاده می کردند و دیوارها را نیز از رزهای رونده می پوشانند که این سبک مخصوص این دوران بود .

٣- توسعه باغ سازی در زمان رنسانس یا عصر طلایی :
عصر طلایی رسمی و مذهبی
آزاد و طبیعی

باغبانی و باغ سازی مثل سایر هنرها در دوران رنسانس به اوج خود رسید . در این دوران نه تنها سبک های کهن و کلاسی رمی و یونانی دوباره زنده شد بلکه سبک های خاص پردیس سازی ( باغ ) که تأثیر زیاد بر طراحی باغهای امروزی جهان گذاشته است . نیز آشکار شد و تکامل باغهای مدرن و امروزی جهان از این دوران آغاز گردید .

الف ) ایتالیا :
در ایتالیا اغلب باغها را در سراشیبی بنا می کردند تا تسلط کامل بر مناظر اطراف داشته باشند در این زمان فاصله ، مقایس و پرسکپتیر اهمیت خاص یافت و قسمت های تزئینی و باغچه های گل کاری شده فقط به اطراف مقبرها اختصاص داشته فرم اغلب باغچه های ایتالیا به صورت پلکانی بوده است .

ب ) در اوایل قرن ١٦ میلادی عناصر یا المان های سبک باغ سازی از ایتالیا به فرانسه برده شد با پیشرفت دوره رنسانس در فرانسه ، فرانسویان سبک خاصی برای تزئین باغهای خود یافتند بدین صورت که بر سطح افقی عظیم با اشکال هندسی بسیار پیچیده گل کاری و چمن کاری کرده و راه های شنی ایجاد می کردند بنابراین باغ های فرانسوی اگر از بلندی دیده می شوند با شکوهتر و عظیم تر به نظر می رسد . این باغها را پارتر می نامیدند . از خواص مشترک باغهای فرانسوی ( کوچک یا بزرگ در نظم و ترتیب آنها بود بدین صورت که باغ های وسیع را به قسمت های کوچک تر تقسیم کرده و این قسمت ها رابه یک دیگر مربوط می ساختند .