الاچيق   

مقدمه

استفاده از داربست و الاچیق از گذشته دور در باغسازی و محوطه سازی رایج بوده و برای ان قدمتی مساوی با قدمت تاریخ باغسازی در نظر گرفته اند .

داربست از بعداقتصادی و باغبانی از گذشته های دور در کشاورزی مورد استفاده قرار می گرفت.اما در باغسازی و ساخت محوطه های سبز ، داربست به عنوان یک عنصر کاربردی و یکی از تجهیزات باغ ، پارک یا محوطه بکار می رود .

داربست را می توان با عرض کم و طول زیاد به عنوان یک مسیر عبور طراحی نمود و یا با طول و عرض و ارتفاع محدود به عنوان محلی برای مکث واستراحت در نظر گرفت . داربستی که به صورت سر پوشیده و برای استراحت و احتمالا ایجاد سایه و محیطی اختصاصی و محدود در محوطه تعبیه می شود را الاچیق منیز می نامند.

بسته به اینکه هدف از قرار دادن داربست در محوطه چیست و نحوه طراحی ان به چه صورت است ، می توان برای ان کاربری های متفاوتی در نظر گرفت. 

 

مفاهیم طراحی

عناصر عمودی در پارک مانند درختان بلند ، ساختمانها و فواره های عمودی دید بیننده را به سوی بالا هدیایت می کنند . 

ایجاد الاچیق نیز  در محوطه  ، اصولا به محور عمودی و سقف  باغ یا یک پارک می افزاید و نگاه را به بالا هدایت میکند.

به طورکلی قرار دادن هر عنصر مصنوع در محوطه سبز دید بیننده را به سوی خود متوجه می سازد و تاثیر بصری خاص خود را بر ذهن بیننده می گذارد . بسته به مصالح و رنگ بکار رفته همچنین فرم و شکل ، عنصر مصنوع بکار رفته می تواند حالت ارامش ، سردر گمی یا ترس را به بیننده القا کند.

در نظر گرفتن سبک باغسازی محوطه وهویت مکان بر طراحی شکل الاچیق  بسیار تاثیر گذار است.

به عنوان مثال هنگامیکه برای یک سبک رسمی با زوایای تیز و معمارانه الاچیق طراحی می شود باید بر اساس زوایا و اصول هندسی حاکم بر مکان از فرم های گوشه دار مانند شش ضلعی ، مربع و ...استفاده نمود .

در فضای ارگانیک و طبیعی مانند یک پارک جنگلی بنا بر اصل وحدت که باید در کلیه اجرای یک محوطه در نظر گرفته شود فرم های کروی وارگانیک که فاقد هرگونه زاویه هستند مناسب است.

مصالحو رنگ بکار رفته نیز باید با محیط همخوانی مناسب را داشته باشد و با محوطه اطراف خود تقابل ننماید و وحدت عناصر را مخدوش نکند.

نقش گیاهان در طراحی الاچیق:

در کاشت گیاهان اطراف داربست باید نهایت دقت به عمل ایئ تا رنگ گلها و برگها و فضای بین انها زیبایی افرین باشد.

باید مواظب بود برگهای پهن یک گونه معین مانند انگور گلهای زیبای پیج امین الدوله و یا رز را که بصورت مخلوط کاشته شده اند پنهان نسازد و اصولا انتخاب گونه های گیاهی برای کاشت اطراف الاچیق باید بر اساس همین مسائل و کاربری انها باشد.

پهن شدن شاخه ها روی سقف داربست و اویزان شدن میوه هایی مانند انگور و گلهایی رزو سبزیجاتی مانند کدو حلوایی از سقف انها و در اطراف دیدنی است و حالت ارامش و صلح و دوستی را در انسان ایجاد  میکند . و می توانند به صورت تونلی ممتد و راز افرین تبدیل شوند که در باغهای مناطق گرم خنکی و شادابی خاصی به محیط اطراف خود مخصوصا به پیاده روها و گذرگاهها می بخشند.

اصولا کاربری و هدف از ایجاد الاچیق برای طراح باید  کاملا مشخص باشد.اگر احتیاج به سایه مطرح است، یک گیاه کاملا فشرده مانند پیچ امین الدوله و یا انگور شمال- که فقط برای غوره کاشت می گردد - باید در اولویت قرار داده شود. اگر زیبایی ان مورد نظر است گیاهانی مانند پیج گلیسین و یا پیچ اناری مناسبند .

در اینجا باید مواردی را درنظر گرفت:

گیاهان رونده مناسب الاچیق هرکدام در فصلی از سال زیبا هستند و کاشت ترکیبی دو با سه نوع گیاه هم خانواده و با نگهداری تقریبا مشابه بهترین را پایداری زیبایی گیاهان در زمان بیشتر است.

یک نوع گیاه برگ ان رنگی و زیباست و در بهار کاربری دارد و دیگری رنگ پاییزی ان ، یا گاه در گیاه دیگر مهمتر از بقیه اندامها است.

گل رز بسیار زیباست . اما تیغ های ممکن است مشکل افرین باشد.و در صد امنیت را بخصوص برای کودکان پایین بیاورد.

انگور همزمان گیاهی اقتصادی زیبا و سایه زا است . اما ممکن است مساله زنبورها وحشرات نیز برای کابران مشکل افرین باشد و احساس امنیت و ارمش در الاچیق را تهدید نماید .

مصالح الاچیق:

. قبل از اینکه امنیت نوع مصالح مطرح باشد همخوانی ساختمان و دیوارساختمانهای موجود در  محوطه  با داربست است که نباید به عنوان وصله ناجور در باغ جلوه کند . مسلما در ناحیه جنگلی و با فراوانی چوب استفاده از سنگ و اجر و اهن ناهماهنگی و بی نظمی و بی سلیقگی است.مسئله مهم در مصالح محکم بودن داربست است تا بتواند کاربری خود یعنی نگهداری گیاه بلا رونده یا گل وکدوی زینتی یا هر گیاه دیگر را بهراحتی تحمل کند وگرنه هیچ کس از نشستن ویا راه رفتن زیر چنین داربستی احساس ارامش نمی کند .

محل تعبیه الاچیق در محوطه :

در احداث الاچیق باید توجه داشت که ماهیت و سطح  و سبک گذر گاهها و احتیاج به محل استراحت در انتخاب محل تعبیه الاچیق در نظر گرفته شود و به بیان دیگر وجود الاچیق در ان مکان توجیه پذیر باشد.

برای مثال احداث داربست در و سط باغی که نه گذر گاه دارد که جهت را معرفی کند و نه احتیاج به محل استراحت دارد و نه سایبان در ان محل نیاز است  برای ان محوطه غیر متصور و بی ربط است .

داربست و الاچیق زمانی معنی پیدا می کند که در وسط و یا اخر یک گذر گاه قرار داشته باشد. در انتهای داربست طویل انتخاب یک نقطه کانونی یک درخت بزرگ ، یک مجسمه ، یک محل نشستن با صندلی و میز و یا هر شیء دیگر که جلب توجه کند بر زیبایی می افزاید .

گیاهان مورد استفاده در داربستها رز رونده ، پیچ گلیسین ،کلماتیس ،پیچ امین الدوله ، انگور ، گل ساعنی ، پیج اناری و ... است .

ستون ها و سقف در الاچیق

تحمل گیاهان بالا رونده و بعضا وزن سنگین میوه های ان مانند کدو تنبل و یا مقاومت در برابر باد از عواملی هستند که هر چه بیشتر محکم بودن چوب های الاچیق بطور عمومی و خصوصا تیرها و ستون ان را توصیه می نماید.

در ختانی که چوب ستونها را تامین می کنند. باید از گونه هایی انتخاب شوند که دارای چوبهای محکم هستند مانند بلوط ، توت و چوبهای در ختان سوزنی برگ به خاطر بسپارید که چوب چه نرم و چه محکم باید به مواد نگهدارنده اغشته گردد، استفاده از موادی مانند (کرتوزوت) که برای گیاهان سمی هستند باید پرهیز کرد. عمق شالوده بتونی که ستونها در ان قرار می گیرند حدود 60 سانتی متر است. در الاچیق هایی که ستون انهااجر است شالوده محکم مورد احتیاج است و اتصال محکم تر ستون اجری به شالوده باید توسط چهار میل گرد و گوشه های ستون تضمین گردد.جهت عدم نفوذ اب به داخل ستونها ساخت کلاه بتونی برای انها الزامی است.

الاچیق هدفمند:

کاربری الاچیق و محل ان باید کاملا تعریف شده باشد و از این رو الاچیق در وسط باغ که نه جهت را معرفی می کند و نه محلی برای  قدم زدن است معنی ومفهومی ندارد. زمانی که یک یا چند گیاه بالارونده زیبا اما بدون هدف در محلی کاشت گردیده وهیچ قیمتی بجز الاچیق نتواند انها را عمودی نگه داردو باغبان را مجبور به ساخت الاچیق می سازد . برای هربیننده روشن ومعلوم است که این الاچیق حرفی برای صحبت ندارد و از اول بدون هدف ساخته شده است .هر الاچیق باید دارای یک نقطه کانونی باشد تا نظر بیننده را به خود جلب کند . نشان دادن درب خروج، مجسمه یا فوراه در انتهای گذرگاه و یا یک درخت زیبا در اخر مسیر کاشت گردیده از مثالهای قابل ذکر هستند.

نوعی الاچیق :اربور Arbour 

تفریبا همان وظیفه الاچیق را بر عهده دارد با این تفاوت که محیط ان بسیار کوچک ومحدود است وسایه ان دارای نقاط روشن افتاب است ، برای نشستن داخل ان صندلی طراحی شده است ، بهترین محل برای تفکرو تعمق است.